Digitale Nalatenschap

Social media accounts bevatten vaak jaren aan herinneringen: foto's, berichten en gesprekken. Elk platform heeft een eigen beleid voor accounts van overledenen.

Facebook en Instagram bieden een herdenkingsstatus: het profiel blijft zichtbaar met "In herinnering aan" voor de naam. Hiervoor moet een nabestaande een verzoek indienen met een overlijdensakte. Je kunt ook vooraf een "legacy contact" (nalatenschap-contactpersoon) aanwijzen in je Facebook-instellingen — die persoon kan dan het herdenkingsprofiel beheren.

Bij X (voorheen Twitter) kun je via een formulier verzoeken om een account te deactiveren. LinkedIn biedt een vergelijkbaar proces. TikTok, Snapchat en Pinterest hebben elk hun eigen procedure — meestal via een contactformulier met bewijs van overlijden.

Tip: log nu in op je belangrijkste social media accounts en controleer of er een erfgenaam- of herdenkingsinstelling beschikbaar is. Noteer welke accounts je hebt in je digitale kluisoverzicht.

E-mail is vaak de sleutel tot al je andere accounts. Met toegang tot iemands e-mail kun je wachtwoorden resetten van vrijwel elk ander account. Daarom is het regelen van je e-mailaccount misschien wel de belangrijkste stap.

Google biedt de Inactive Account Manager: je stelt in wat er moet gebeuren als je account een bepaalde periode inactief is (3, 6, 12 of 18 maanden). Je kunt vertrouwde contacten aanwijzen die dan toegang krijgen tot je gegevens, of je account automatisch laten verwijderen.

Microsoft/Outlook heeft een "next of kin"-proces. Nabestaanden kunnen met een overlijdensakte en legitimatie toegang aanvragen tot de inhoud van een Outlook-account. Dit proces duurt enkele weken.

Heb je een eigen domein met e-mail (bijvoorbeeld via Transip, Hostnet of Google Workspace)? Zorg dan dat iemand de inloggegevens van het hostingaccount heeft, anders vervalt het domein en gaan alle e-mails verloren.

Veel mensen bewaren documenten, foto's en video's in de cloud: Google Drive, iCloud, OneDrive of Dropbox. Deze bestanden kunnen zowel emotionele als financiële waarde hebben.

Bij Google valt cloud-opslag onder dezelfde Inactive Account Manager als je e-mail. Als je daar een contactpersoon instelt, krijgt die ook toegang tot je Google Drive-bestanden.

Apple biedt sinds iOS 15.2 de Digital Legacy-functie. Je wijst een of meer "legacy contacts" aan via je Apple ID-instellingen. Na je overlijden kunnen zij met een toegangscode en je overlijdensakte toegang aanvragen tot je iCloud-gegevens, waaronder foto's, notities en bestanden.

Dropbox en OneDrive hebben geen automatisch erfgenaamproces. Nabestaanden moeten contact opnemen met de klantenservice en documentatie overleggen. Dit kan maanden duren. Overweeg om belangrijke bestanden lokaal te back-uppen op een externe harde schijf die je nabestaanden kunnen vinden.

Cryptocurrency zoals Bitcoin en Ethereum werkt fundamenteel anders dan een bankrekening. Er is geen bank die je nabestaanden kan helpen — toegang hangt volledig af van het bezit van de privésleutel of het seed phrase (herstelzin).

Als niemand je seed phrase of privésleutel kent, is je crypto permanent en onherroepelijk verloren. Naar schatting is wereldwijd 20% van alle Bitcoin ontoegankelijk door verloren sleutels. Bewaar je seed phrase daarom op een veilige fysieke locatie: een kluisje, een verzegelde envelop bij de notaris, of een stalen backup-plaat die brand en water overleeft.

Gebruik je een exchange zoals Bitvavo, Binance of Coinbase? Dan is het iets eenvoudiger: nabestaanden kunnen met een overlijdensakte en legitimatie contact opnemen met de exchange. Maar het proces verschilt per platform en kan maanden duren.

Naast crypto vallen ook NFT's, domeinnamen, in-game items en digitale licenties onder je digitale bezittingen. Maak een overzicht van alles met financiële waarde en bewaar dit samen met je wachtwoorden.

Een wachtwoordmanager is de beste manier om al je accounts overzichtelijk te houden — zowel voor jezelf als voor je nabestaanden. In plaats van tientallen losse wachtwoorden hoeft je nabestaande maar één hoofdwachtwoord te kennen.

Bitwarden biedt een "Emergency Access"-functie: je wijst een vertrouwd contact aan dat na een instelbare wachttijd (bijv. 7 dagen) automatisch toegang krijgt tot je kluis als je niet reageert op de melding. Dit is ideaal voor het levenseinde.

1Password werkt met een Emergency Kit: een PDF met je accountgegevens en secret key. Bewaar deze uitgeprint op een veilige plek die je nabestaanden kennen. Zonder deze kit en het hoofdwachtwoord is je 1Password-kluis ontoegankelijk.

Gebruik je geen wachtwoordmanager? Overweeg dan om een versleuteld document of een fysieke lijst in een kluisje te bewaren. Zorg er in elk geval voor dat minstens één vertrouwd persoon weet hoe ze bij je accounts kunnen komen.

Netflix, Spotify, Disney+, een online krant, Adobe Creative Cloud, een fitness-app — de gemiddelde Nederlander heeft 5 tot 10 doorlopende digitale abonnementen. Na een overlijden lopen deze door totdat iemand ze opzegt of de bankrekening wordt geblokkeerd.

Maak een overzicht van al je abonnementen. Veel abonnementen staan op automatische incasso of creditcard. Als de betaalmethode stopt (bijvoorbeeld omdat de bankrekening wordt gesloten), worden abonnementen na een paar mislukte betalingen automatisch beëindigd. Maar dit kan weken duren en in sommige gevallen belanden de openstaande bedragen bij een incassobureau.

Tip: controleer je bankafschriften van de afgelopen 12 maanden. Alle terugkerende bedragen zijn waarschijnlijk abonnementen. Noteer bij elk abonnement: dienst, bedrag, betaalwijze en hoe je kunt opzeggen.

Sommige abonnementen zoals Apple One of Google One zijn familiepakketten. Als de hoofdaccounthouder overlijdt, verliezen alle familieleden ook hun toegang. Houd hier rekening mee.

Foto's en video's zijn voor veel nabestaanden het meest waardevolle digitale bezit. Ze staan verspreid over telefoons, laptops, Google Photos, iCloud, Dropbox en social media. Na een overlijden is het vaak moeilijk om alles bij elkaar te krijgen.

De beste strategie is een combinatie: bewaar je belangrijkste foto's in de cloud (Google Photos of iCloud met de erfgenaamfunctie ingesteld) én op een fysieke locatie (externe harde schijf of USB-stick). Zo hebben je nabestaanden altijd een fallback als een cloudaccount niet toegankelijk is.

Google Photos valt onder de Inactive Account Manager. Apple Photos is onderdeel van iCloud en dus toegankelijk via Digital Legacy. Foto's op social media (Facebook, Instagram) zijn beschikbaar zolang het herdenkingsprofiel actief is.

Denk ook aan berichten-apps: WhatsApp-gesprekken, iMessage, Telegram — deze bevatten vaak unieke foto's en herinneringen die nergens anders staan. WhatsApp-backups staan op Google Drive (Android) of iCloud (iPhone).

Bankrekeningen vallen juridisch onder de reguliere nalatenschap en worden afgehandeld via de notaris en de bank. Maar de digitale toegang tot bankieren verdient aparte aandacht.

Na een overlijden worden bankrekeningen geblokkeerd zodra de bank het overlijden registreert (dit gebeurt meestal via de gemeente). Lopende incasso's en overschrijvingen worden stopgezet. De bank opent vervolgens een "rekening nalatenschap" waar het saldo naartoe gaat.

Online banking apps en inloggegevens worden na blokkering onbruikbaar. Maar je nabestaanden hebben mogelijk wel de recente transactiehistorie nodig om abonnementen, schulden of vorderingen te achterhalen. Bewaar daarom periodiek een overzicht van je financiële situatie.

Heb je betaalrekeningen bij meerdere banken, beleggingsrekeningen of deposito's? Maak een overzicht en bewaar dit op dezelfde plek als je overige digitale nalatenschap-informatie.

Het regelen van je digitale nalatenschap hoeft niet in één keer. Begin met de belangrijkste stappen en werk het overzicht periodiek bij. Hieronder een samenvatting van de actiepunten uit alle secties op deze pagina.

1. Installeer een wachtwoordmanager en stel noodtoegang in (Bitwarden) of bewaar je Emergency Kit (1Password).

2. Activeer Google Inactive Account Manager en/of Apple Digital Legacy.

3. Controleer de herdenkingsinstellingen van je social media accounts.

4. Maak een lijst van al je online abonnementen en hoe ze opgezegd kunnen worden.

5. Bewaar je crypto seed phrase/privésleutels op een veilige fysieke locatie.

6. Maak een backup van je belangrijkste foto's op een externe harde schijf.

7. Maak een overzicht van je financiële rekeningen bij alle banken.

8. Wijs een digitale executeur aan en bespreek je wensen.

9. Bewaar dit overzicht op een veilige plek en vertel je nabestaanden waar het ligt.