Je kapitaalverzekering uitbetalen na overlijden: wat moeten nabestaanden weten?

Je ruimt de papieren op van een overleden ouder en vindt een verzekeringspolis van jaren terug. Keert die nog uit? En hoe kom je dan aan dat geld? Een kapitaalverzekering voor de uitvaart betaalt een afgesproken geldbedrag aan de nabestaanden. Alleen: dat geld komt niet vanzelf binnen. Iemand moet de verzekeraar op de hoogte brengen en de uitkering aanvragen, en daar gaat in de praktijk nog weleens iets mis.

Wat is een kapitaalverzekering voor je uitvaart?

Een kapitaalverzekering, ook wel geldverzekering genoemd, keert bij overlijden een vooraf afgesproken geldbedrag uit aan de begunstigde. Dat geld is meestal vrij besteedbaar. De nabestaanden mogen er de uitvaart mee betalen, maar bijvoorbeeld ook openstaande rekeningen of andere kosten. Dat is het grote verschil met een naturaverzekering, die geen geld geeft maar de uitvaart zelf regelt: de kist, het vervoer, de verzorging en de ceremonie.

In Nederland bestaan er grofweg drie smaken. Bij een geldverzekering krijg je een bedrag op de rekening en regel je de uitvaart zelf, met een uitvaartverzorger naar keuze. Voorbeelden zijn de DELA geldverzekering en de uitvaartverzekering van a.s.r., die als pure kapitaalverzekering een bedrag van €1.000 tot €25.000 kan dekken (a.s.r.). Bij een naturaverzekering regelt de verzekeraar de uitvaart in natura. En er zijn combinaties, zoals bij Monuta, waarbij een deel natura is en een deel vrij besteedbaar geld.

Welke vorm bij wie past, hangt af van je wensen en je situatie. In de gids over een uitvaartverzekering kiezen staat per vorm wat de voor- en nadelen zijn.

Wat kost een uitvaart, en is dat genoeg gedekt?

Hier wringt het vaak. a.s.r. houdt aan dat een uitvaart gemiddeld rond de €10.000 kost, en Monuta noemt een bandbreedte van ongeveer €7.000 tot €11.500, afhankelijk van je wensen. De kosten zijn de afgelopen jaren bovendien flink opgelopen. Uit een analyse van CBS-cijfers bleek dat begrafenissen en crematies in tien jaar tijd zo'n 40% duurder zijn geworden (CBS, 2025).

De verschillen tussen begraven en cremeren zijn groot. Volgens onderzoek van Monuta (2024) kostte een particulier graf voor één persoon gemiddeld €3.708, terwijl een crematie met gebruik van de aula gemiddeld op €1.646 uitkwam. Bij een begrafenis komen daar vaak nog grafrechten en een grafmonument bovenop. Ongeveer twee derde van de Nederlanders kiest inmiddels voor cremeren (Monuta).

Het probleem: veel polissen zijn niet meegegroeid met die prijzen. Het Nibud constateerde dat 45% van de mensen met een uitvaartverzekering onvoldoende verzekerd is voor een complete uitvaart (Nibud, 2017). Een polis die decennia geleden is afgesloten, dekt de uitvaart van vandaag lang niet altijd.

Tip: check of er een indexatie op de polis zit, zodat het verzekerde bedrag jaarlijks meestijgt met de prijzen. Met de rekentool schat je in of de dekking nog past bij de huidige kosten.

Hoe claim je de uitkering, stap voor stap?

Een uitvaartverzekering claim je niet automatisch, dat doe je zelf. Begin bij de uitvaartondernemer. Die doet meestal aangifte van het overlijden bij de gemeente en regelt voor jou een uittreksel van de akte van overlijden (notaris.nl). Zo'n uittreksel heb je nodig om de verzekeraar te kunnen melden dat de verzekerde is overleden, en kost meestal tussen de €14 en €18 (Consumentenbond).

Let op: de gemeente stelt na de aangifte automatisch een aantal instanties op de hoogte, zoals de Belastingdienst, het UWV en de SVB. Verzekeraars zitten daar niet bij. Die moet je dus zelf benaderen. Heb je de polis gevonden, bel of mail dan de verzekeraar met het polisnummer en de akte van overlijden bij de hand.

Daarna gaat het meestal vlot. a.s.r. keert het verzekerde bedrag bijvoorbeeld binnen tien werkdagen uit. Bij een geldverzekering komt het bedrag op de rekening van de begunstigde, die er vervolgens de uitvaart mee kan betalen. Bij een naturaverzekering, of een uitvaart die de verzekeraar zelf verzorgt, loopt de betaling rechtstreeks via de verzekeraar en hoef je vaak weinig voor te schieten.

Tip: leg het polisnummer en een paar uittreksels van de akte klaar voordat je gaat bellen. Dat scheelt heen-en-weer met instanties die allemaal een bewijs van overlijden willen zien. Een overzicht van wat je moet regelen helpt om niets te vergeten.

Polis kwijt of verzekeraar onbekend?

Soms weet je dat er ooit een verzekering was, maar ontbreekt de polis. Zoek dan eerst in de administratie van de overledene en in oude bankafschriften, want een premie-afschrijving wijst je vaak rechtstreeks naar de verzekeraar. Lukt dat niet, dan kun je de Zoekservice van het Verbond van Verzekeraars inschakelen, die bij de aangesloten verzekeraars navraag doet of er een polis op naam van de overledene staat. Houd er rekening mee dat zo'n zoekactie enkele maanden kan duren. Bestaat de verzekeraar niet meer, dan helpt de Informatiedesk van De Nederlandsche Bank je verder.

Wacht hoe dan ook niet te lang. Een vordering op de verzekeraar verjaart wettelijk na drie jaar (artikel 7:942 BW), gerekend vanaf het moment dat je van de uitkering op de hoogte kon zijn. Je houdt weliswaar recht op het verzekerde bedrag als een oude polis pas later opduikt, maar door snel te melden voorkom je dat een claim verjaart.

Moet je erfbelasting betalen over de uitkering?

Soms wel. De Belastingdienst ziet een uitkering uit een levensverzekering als een erfenis voor de erfbelasting wanneer de overledene de premie zelf uit eigen vermogen betaalde. Was dat het geval, dan telt het bedrag mee in de nalatenschap. Of je daadwerkelijk betaalt, hangt af van de vrijstellingen. Voor 2026 is een partner vrijgesteld tot €828.035 en een kind tot €26.230 (Belastingdienst, 2026). Pas boven die grenzen betaal je erfbelasting, en het tarief loopt voor partners en kinderen van 10% tot 20% over het meerdere (Belastingdienst, 2026).

Er bestaat een manier om die heffing te voorkomen: premiesplitsing, waarbij niet de verzekerde maar de begunstigde de premie betaalt. Dan valt de uitkering buiten de nalatenschap. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen werkt dat overigens niet zonder meer. Omdat het van je persoonlijke situatie afhangt, bespreek je dit het beste met een notaris of adviseur. In de gids over een nalatenschap regelen lees je hoe de afwikkeling in grote lijnen verloopt.

Twee dingen nog. Tijdens het leven valt een uitvaartverzekering in box 3, maar daar geldt een vrijstelling tot €8.904 fiscale waarde per verzekerde (Belastingdienst, 2026); de premie zelf is niet aftrekbaar. En de uitvaartkosten die niet door een verzekering worden gedekt, mag je weer aftrekken van de nalatenschap voordat de erfbelasting wordt berekend. Voor de aangifte zelf heb je sinds 2026 langer de tijd: bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 moet de aangifte erfbelasting binnen twintig maanden binnen zijn, in plaats van de oude acht maanden (Belastingdienst, 2026).

Geen verzekering, of niet genoeg? Wie betaalt dan?

Wie opdracht geeft voor de uitvaart, is verantwoordelijk voor de kosten, ook financieel (Wet op de lijkbezorging, artikel 28). Is er genoeg in de nalatenschap, dan worden de kosten daaruit betaald, vaak van de bankrekening van de overledene. Dekt de verzekering maar een deel, dan betaal je het verschil zelf, tenzij er afspraken zijn over wie wat draagt.

Heb je weinig inkomen en is er geen geld, dan kun je bij de gemeente bijzondere bijstand voor de uitvaartkosten aanvragen. En regelt niemand de uitvaart, dan neemt de gemeente het over (Wet op de lijkbezorging, artikel 21). De gemeente verhaalt die kosten daarna op de nalatenschap en in sommige gevallen op naaste familie, ook als die de erfenis verwerpt.

Tip: informeer bij de gemeente naar bijzondere bijstand voordat je de opdracht tekent, niet erna. Achteraf is de kans op een vergoeding kleiner.

Conclusie

Een kapitaalverzekering voor de uitvaart geeft je nabestaanden geld in handen, maar alleen als iemand de uitkering op tijd aanvraagt en de polis terug te vinden is. Controleer daarom nu al of je eigen dekking nog past bij wat een uitvaart kost, en of je naasten weten waar de polis ligt. Vergelijk wat verschillende uitvaartverzekeringen bieden en kijk of jouw dekking nog klopt.