Een digitaal nalatenschapsdossier maken: zo begin je

Stel je voor: je partner overlijdt onverwacht. Je wilt samen gemaakte foto's terugkijken, maar ze staan in een iCloud-account waar je het wachtwoord niet van hebt. Er lopen nog abonnementen door die maandelijks worden afgeschreven. En ergens staat misschien een cryptowallet met een paar duizend euro, maar niemand weet waar.

In 2025 overleden er volgens het CBS 173.000 mensen in Nederland (CBS, 12 maart 2026). Vrijwel al die mensen lieten niet alleen fysieke bezittingen achter, maar ook een compleet digitaal leven. Datzelfde CBS meldt dat 96 procent van de bevolking van twaalf jaar en ouder in 2025 dagelijks online was (CBS, 10 februari 2026). Onder 75-plussers is dat 73 procent.

Een digitaal nalatenschapsdossier klinkt misschien als iets voor later, iets voor als je "oud" bent. Maar iedereen met een e-mailadres, een bankapp en een socialmedia-account heeft er baat bij om dit nu al te regelen. Hieronder staat hoe je dat in behapbare stappen doet.

Wat is een digitaal nalatenschapsdossier precies?

Je digitale nalatenschap is alles wat je online achterlaat na je overlijden. Dat gaat verder dan alleen je Facebookprofiel. Denk aan e-mailaccounts, cloudopslag met foto's en documenten, lopende abonnementen, online bankrekeningen, beleggingsapps, cryptovaluta, webshopaccounts en loyaliteitsprogramma's. Uit een enquête van Kassa (BNNVARA) onder 513 Nederlanders had de gemiddelde Nederlander in 2018 zo'n 25 online accounts. Een recenter landelijk cijfer is er niet.

Een digitaal nalatenschapsdossier is een gestructureerd overzicht van al die digitale bezittingen, inclusief je wensen over wat ermee moet gebeuren. Waar een testament regelt wie je huis en spaargeld krijgt, regelt dit dossier de digitale kant: wie krijgt toegang tot je foto's? Moeten je socialmedia-profielen worden verwijderd? Staan er nog tegoeden op een betaalapp?

Belangrijk om te weten: een account is niet iets dat automatisch overgaat op je erfgenamen. De Consumentenbond schrijft het zo: "Er zijn voor nabestaanden maar beperkte mogelijkheden voor toegang tot je online accounts. Soms moet je ervoor naar de rechter. Er is nog geen wetgeving die bedrijven verplicht om accounts over te dragen aan nabestaanden." (Consumentenbond, bijgewerkt 22 april 2026). Het erfrecht in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt wie wat erft, maar dat zegt niets over wat een techbedrijf met een account doet.

Praktische tip: pak je telefoon erbij en scroll door je geïnstalleerde apps. Tel ze eens. Waarschijnlijk kom je al snel boven de dertig, inclusief bankieren, verzekeringen, winkels en entertainment. Dat geeft een beeld van de omvang.

Waarom is het nu urgenter dan ooit?

Er zijn twee redenen waarom dit onderwerp in 2026 meer aandacht krijgt. De eerste is financieel. De kosten rondom een overlijden zijn de afgelopen jaren gestegen. Het bedrag van 7.500 euro dat je overal tegenkomt als "gemiddelde uitvaart" kun je daarbij beter laten liggen: het komt uit een Nibud-rapport uit 2017 dat werd betaald door uitvaartverzekeraar Yarden, en dat op 26 mei 2026 offline is gehaald na vragen van Follow the Money. Wat wel vaststaat: de NOS berekende op 23 juli 2025 uit CBS-cijfers dat uitvaarten in tien jaar ongeveer 40 procent duurder werden, 9 procentpunt boven de algemene inflatie.

Aanbieders noemen hun eigen prijzen. DELA rekent voor de eigen pakketten gemiddeld € 8.500 voor een crematie en € 10.500 voor een begrafenis, met € 9.500 als gemiddelde uitvaart (dela.nl, geraadpleegd 28 augustus 2026). Monuta noemt op de eigen site een bandbreedte van € 7.000 tot € 11.500 voor een complete uitvaart (monuta.nl, geraadpleegd 28 augustus 2026). Dat zijn in beide gevallen eigen pakketprijzen van een verzekeraar en geen marktbrede meting. Op eindstation.nl staat wat DELA en Monuta precies dekken.

De tweede reden is de complexiteit. In 2026 gebruiken 14,6 miljoen Nederlanders social media, verspreid over gemiddeld 4,5 platformen (Nationaal Social Media Onderzoek 2026 van Newcom, cijfers overgenomen uit de samenvatting van marketingbureau Afix). Daar komen bankrekeningen, verzekeringen, overheidsportalen, cloudopslag en streamingdiensten nog bovenop. Zonder overzicht zijn nabestaanden weken kwijt aan het opsporen, benaderen en afsluiten van al die accounts. En dat terwijl ze tegelijk een uitvaart organiseren, aangifte van overlijden doen en de erfenis afwikkelen. Onze checklist als je partner is overleden laat zien hoeveel stappen er op je afkomen; digitale zaken zijn daar een deel van.

Nieuw in 2026: de aangiftetermijn voor erfbelasting is verlengd van 8 naar 20 maanden na overlijden. De Belastingdienst schrijft het zo: "Voor een overlijden in 2025 of eerder moet u aangifte doen binnen 8 maanden na de overlijdensdatum. Voor een overlijden in 2026 of later moet u aangifte doen binnen 20 maanden na de overlijdensdatum." Ben je te laat, dan rekent de Belastingdienst belastingrente. Het percentage daarvan verandert regelmatig; het actuele staat in het overzicht percentages belastingrente op belastingdienst.nl. Digitale tegoeden zoals beleggingsapps of crypto horen in de aangifte thuis. Als nabestaanden niet weten dat die bestaan, geven ze een te laag bedrag op.

Praktische tip: controleer of het verzekerd bedrag op je polis nog aansluit bij de kosten van de uitvaart die je voor ogen hebt. Op eindstation.nl kun je het aanbod van alle aanbieders naast elkaar zetten.

Stap 1: breng al je digitale bezittingen in kaart

De eerste en meest tijdrovende stap is inventariseren. Het gaat om vier hoofdcategorieën.

Ten eerste: accounts met financiële waarde. Online bankrekeningen, beleggingsplatformen, cryptowallets, spaarprogramma's met opgebouwde punten en betaalapps zoals Tikkie of PayPal. Dit zijn de accounts die direct invloed hebben op je nalatenschap. De Consumentenbond zocht uit hoe banken omgaan met een rekening na een overlijden: een betaalrekening op één naam wordt meestal geblokkeerd, en ook automatische incasso's en periodieke overboekingen lopen dan niet door (Consumentenbond, bijgewerkt 26 januari 2026). Nabestaanden moeten dus in elk geval weten bij welke bank de rekeningen lopen.

Ten tweede: accounts met emotionele waarde. Denk aan Google Foto's, iCloud, je e-mailarchief en socialmedia-profielen met jaren aan herinneringen. Voor veel nabestaanden zijn de foto's en berichten van een overledene onbetaalbaar.

Ten derde: lopende abonnementen en verplichtingen. Netflix, Spotify, sportschoolabonnementen, datingapps, nieuwssites, softwarelicenties. Die blijven doorlopen tot iemand ze opzegt.

Ten vierde: apparaten en toegang. Je telefoon, laptop, tablet, externe harde schijven en NAS-systemen. Zonder de pincode van je telefoon komen nabestaanden nergens.

Praktische tip: begin met een eenvoudige lijst. Open je e-mail en zoek op "bevestiging aanmelding" of "welkom bij". Je krijgt een aardig overzicht van waar je allemaal accounts hebt.

Stap 2: kies de juiste opslagmethode voor je wachtwoorden

Hier zit misschien wel het grootste knelpunt. Want een overzicht van je accounts is nutteloos als niemand erbij kan. De Consumentenbond noemt een wachtwoordmanager een handige manier om je inloggegevens over te dragen: je hoeft dan in principe alleen de gebruikersnaam en het hoofdwachtwoord door te geven (Consumentenbond, bijgewerkt 22 april 2026). Daar staat wel een voorwaarde bij: de nabestaande moet toegang hebben tot de computer of telefoon waar die wachtwoordmanager op staat.

Er zijn meerdere manieren om je inloggegevens vast te leggen. Een wachtwoordmanager slaat al je inloggegevens versleuteld op in een digitale kluis, zodat je er zelf nog maar één wachtwoord voor hoeft te onthouden. De Consumentenbond test wachtwoordmanagers periodiek; daar zie je welke aanbieders er zijn en hoe ze scoren. Een alternatief is een lijst op papier in een afgesloten envelop bij de notaris of in een kluis thuis.

Sommige grote techbedrijven bieden ook ingebouwde opties, elk onder een eigen naam. Bij Google heet het Inactiviteitsvoorkeuren: je wijst maximaal tien mensen aan die bepaalde accountgegevens krijgen als je account een door jou ingestelde periode inactief is. Apple noemt het een erfeniscontact: die persoon krijgt na je overlijden toegang tot gegevens in je Apple Account, en heeft daarvoor een toegangssleutel en je overlijdensakte nodig. Bij Facebook heet het een contactpersoon voor accounts met herdenkingsstatus; die kan een bericht op je profiel plaatsen en verwijdering aanvragen, maar kan niet inloggen en je chatberichten niet lezen. Platforms als Spotify, Netflix en Amazon kennen zo'n functie niet; daar stopt het account zodra de betaling wegvalt.

Praktische tip: Google biedt via myaccount.google.com/inactive een instelling waarmee je vastlegt wat er met je account gebeurt als je langere tijd inactief bent.

Stap 3: leg je wensen vast (en bespreek ze)

Een lijst met accounts en wachtwoorden is de basis, maar het wordt pas compleet als je ook je wensen vastlegt. Wil je dat je Facebookprofiel wordt omgezet naar een herdenkingspagina? Of juist verwijderd? Mogen nabestaanden je privéberichten lezen? Wat moet er gebeuren met die map vol vakantiefoto's op Google Drive?

De Alliantie Digitaal Samenleven begon in december 2024 de campagne "Data na de Dood", die mensen aan het denken wil zetten over hun wensen en grenzen rond digitale nalatenschap. Op eindstation.nl staat een checklist digitale nalatenschap met 12 concrete punten waarmee je je wensen vastlegt, van social media en foto's tot crypto en abonnementen.

Je kunt je digitale wensen op verschillende manieren vastleggen. Vastleggen in een testament bij de notaris geeft de sterkste juridische basis, omdat een notarieel testament wordt opgenomen in het Centraal Testamentenregister. Daarin staat wie een testament heeft, op welke datum het is opgesteld en bij welke notaris (notaris.nl, geraadpleegd 28 augustus 2026). Een levenstestament is een ander instrument, waarmee je iemand machtigt om bij leven al namens jou te handelen als je dat zelf niet meer kunt. Formeel vastleggen is niet voor alles nodig. Het helpt al als je een document maakt waarin je per account beschrijft wat je wilt.

En dan het deel waar het vaak op stukloopt: bespreek het met degene die het straks moet uitvoeren. Wijs iemand aan als je digitale gemachtigde en vertel diegene waar alles te vinden is. Net zoals je iemand vraagt om executeur te worden, kun je iemand vragen om je digitale nalatenschap af te handelen.

Praktische tip: een kwartier aan de keukentafel met je partner, kind of een vertrouwd familielid is genoeg om de basis door te nemen: waar staat de lijst, en wie kan erbij.

Stap 4: houd je dossier up-to-date

Een digitaal nalatenschapsdossier is geen eenmalige actie. Accounts veranderen, wachtwoorden worden gewijzigd, abonnementen komen en gaan. Als je twee jaar geleden je dossier maakte en sindsdien van bank bent gewisseld of een cryptoaccount hebt geopend, klopt er al een stuk niet meer.

De Consumentenbond zet dat ook zo in het eigen stappenplan: "Hou de informatie actueel: controleer alles bijvoorbeeld 1 keer per jaar." Zo'n jaarlijks moment valt goed samen met andere financiële checks, zoals het nalopen van je verzekeringen. Veel uitvaartverzekeraars bieden een online rekentool waarmee je kunt inschatten of je verzekerd bedrag nog aansluit bij je wensen. Op eindstation.nl staat het aanbod van de aanbieders naast elkaar.

Gebruik dat moment ook om na te gaan of de instellingen bij Google, Apple en Facebook nog kloppen. Is je contactpersoon nog dezelfde? Kleine dingen, met groot verschil.

Praktische tip: zet een jaarlijkse herinnering in je telefoon op 1 januari of op je verjaardag, met de tekst "digitaal nalatenschapsdossier bijwerken".

De financiële kant: wat nabestaanden moeten weten

Los van de digitale accounts is het goed om de financiële context te kennen. Bij een overlijden in 2026 gelden deze vrijstellingen voor erfbelasting: partners mogen tot € 828.035 belastingvrij erven, kinderen tot € 26.230 per persoon. Daarboven geldt voor partners en kinderen een tarief van 10 procent over de eerste € 158.669, en 20 procent over het meerdere. Voor overige erfgenamen is de vrijstelling € 2.769 en het tarief 30 tot 40 procent (Belastingdienst, geraadpleegd 28 augustus 2026).

Normale uitvaartkosten mag je aftrekken in de aangifte erfbelasting: de Belastingdienst noemt onder meer de kist, het graf, de grafrechten, de grafsteen, de koffietafel en de rouwkaarten. Een uitkering van een uitvaartverzekering trek je daar weer vanaf. Dat maakt een goede administratie extra belangrijk. Zijn er digitale tegoeden, zoals een beleggingsrekening, bitcoins of een PayPal-saldo, dan tellen die mee in de nalatenschap. Nabestaanden die niet weten dat deze bestaan, geven mogelijk een te laag bedrag op.

Hoeveel mensen hier via een verzekering iets voor hebben geregeld, meet de AFM. Volgens de Consumentenmonitor van de AFM (voorjaar 2025, gemeten in het LISS-panel, 1.360 ingevulde vragenlijsten) heeft 51 procent van de Nederlanders een uitvaartverzekering. Wie er geen heeft, betaalt de uitvaart uit de nalatenschap of uit eigen zak. Op eindstation.nl kun je uitvaartverzekeringen vergelijken.

Praktische tip: vergelijk het verzekerd bedrag op je polis met de kosten van de uitvaart die je voor ogen hebt. Loopt dat uiteen, dan kun je bij je verzekeraar navragen wat de mogelijkheden zijn.

Conclusie: begin klein, maar begin vandaag

Een digitaal nalatenschapsdossier klinkt als een groot project, maar dat hoeft het niet te zijn. Begin met een lijst van je belangrijkste accounts. Kies een manier om wachtwoorden veilig op te slaan. Schrijf je wensen op en bespreek het met iemand die je vertrouwt. De rest is bijhouden.

Waar het om draait: je nabestaanden staan straks al voor genoeg keuzes en emoties. Elk puzzelstukje dat je nu vast op z'n plek legt, is er eentje minder voor hen. Wil je breder voorbereiden dan alleen het digitale stuk? Onze checklist om je eigen uitvaart voor te bereiden loopt in 11 stappen langs wat er te regelen valt.