Een digitaal nalatenschapsdossier maken: zo begin je

Stel je voor: je partner overlijdt onverwacht. Je wilt samen gemaakte foto's terugkijken, maar ze staan in een iCloud-account waar je het wachtwoord niet van hebt. Er lopen nog abonnementen door die maandelijks worden afgeschreven. En ergens staat misschien een cryptowallet met een paar duizend euro, maar niemand weet waar. Dit is geen hypothetisch scenario. Het overkomt in Nederland dagelijks tientallen gezinnen.

In 2025 overleden er volgens het CBS 173.000 mensen in Nederland (CBS, maart 2026). Vrijwel al die mensen lieten niet alleen fysieke bezittingen achter, maar ook een compleet digitaal leven. Datzelfde CBS meldt dat 96 procent van de bevolking van twaalf jaar en ouder in 2025 dagelijks online was (CBS, februari 2026). Zelfs onder 75-plussers is dat inmiddels 73 procent.

Een digitaal nalatenschapsdossier klinkt misschien als iets voor later, iets voor als je "oud" bent. Maar de realiteit is dat iedereen met een e-mailadres, een bankapp en een socialmedia-account er baat bij heeft om dit nu al te regelen. In dit artikel laat ik je zien hoe je dat in behapbare stappen doet.

Wat is een digitaal nalatenschapsdossier precies?

Je digitale nalatenschap is alles wat je online achterlaat na je overlijden. Dat gaat verder dan alleen je Facebookprofiel. Denk aan e-mailaccounts, cloudopslag met foto's en documenten, lopende abonnementen, online bankrekeningen, beleggingsapps, cryptovaluta, webshopaccounts en loyaliteitsprogramma's. Uit onderzoek van BNNVARA's Kassa bleek dat de gemiddelde Nederlander zo'n 25 online accounts heeft (BNNVARA Kassa). In 2026 ligt dat aantal vermoedelijk nog hoger, omdat steeds meer diensten een account vereisen.

Een digitaal nalatenschapsdossier is simpelweg een gestructureerd overzicht van al die digitale bezittingen, inclusief je wensen over wat ermee moet gebeuren. Waar een fysiek testament regelt wie je huis en spaargeld krijgt, regelt dit dossier de digitale kant: wie krijgt toegang tot je foto's? Moeten je socialmedia-profielen worden verwijderd? Staan er nog tegoeden op een betaalapp?

Belangrijk om te weten: juridisch gezien is een online account geen eigendom, maar een licentie. Je hebt het recht om een dienst te gebruiken, maar je "bezit" het account niet op een manier die automatisch overdraagbaar is. Dat bevestigt ook de Rijksoverheid, die op rijksoverheid.nl/overlijden nabestaanden verwijst naar het thema digitale nalatenschap. Het Nederlandse erfrecht, geregeld in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, bepaalt wie wat erft, maar techbedrijven werken niet altijd mee aan het overdragen van accounts.

Praktische tip: pak je telefoon erbij en scroll door je geinstalleerde apps. Tel ze eens. Waarschijnlijk kom je al snel boven de dertig, inclusief bankieren, verzekeringen, winkels en entertainment. Dat geeft een goed beeld van de omvang.

Waarom is het nu urgenter dan ooit?

Er zijn twee redenen waarom je dit in 2026 serieus moet nemen. De eerste is financieel. De kosten rondom een overlijden zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Volgens Nibud-cijfers kostte een gemiddelde uitvaart destijds zo'n €7.500, maar de NOS meldde dat uitvaartkosten in tien jaar met circa 40 procent zijn gestegen. Verzekeraars als DELA spreken inmiddels over gemiddeld €8.000 voor een crematie en €10.000 voor een begrafenis. Monuta hanteert een bandbreedte van €7.000 tot €11.500 voor een volledig naar wens ingerichte uitvaart. Op eindstation.nl vind je meer informatie over wat DELA en Monuta precies dekken.

De tweede reden is de complexiteit. In 2026 gebruiken 14,6 miljoen Nederlanders social media, verspreid over gemiddeld 4,5 platformen (Nationaal Social Media Onderzoek 2026). Daar komen bankrekeningen, verzekeringen, overheidsportalen, cloudopslag en streamingdiensten nog bovenop. Zonder een overzicht zijn nabestaanden weken kwijt aan het opsporen, benaderen en afsluiten van al die accounts. En dat terwijl ze tegelijkertijd een uitvaart organiseren, aangifte van overlijden doen en de erfenis afwikkelen. Onze checklist als je partner is overleden laat zien hoeveel stappen er op je afkomen; digitale zaken vormen daar slechts een deel van.

Nieuw in 2026: de aangiftetermijn voor erfbelasting is verlengd van 8 naar 20 maanden na overlijden. Meer tijd, maar de Belastingdienst rekent wel een belastingrente van 10 procent als je te laat bent (Belastingdienst, 2026). Digitale tegoeden zoals beleggingsapps of crypto moeten meegenomen worden in de aangifte. Als nabestaanden niet weten dat die bestaan, riskeren ze navorderingen.

Praktische tip: controleer of je uitvaartverzekering nog aansluit bij de huidige kosten. Kijk direct wat ASR of DELA aanbieden.

Stap 1: breng al je digitale bezittingen in kaart

De eerste en meest tijdrovende stap is inventariseren. Het gaat om vier hoofdcategorieën.

Ten eerste: accounts met financiele waarde. Online bankrekeningen, beleggingsplatformen, cryptowallets, spaarprogramma's met opgebouwde punten en betaalapps zoals Tikkie of PayPal. Dit zijn de accounts die direct invloed hebben op je nalatenschap. De Consumentenbond wijst erop dat banken noodzakelijke uitvaartkosten rechtstreeks vanuit de geblokkeerde rekening mogen betalen aan de uitvaartondernemer, mits er een factuur wordt overlegd (Consumentenbond, erfbelasting 2026). Maar daarvoor moet er wel voldoende saldo staan, en nabestaanden moeten weten bij welke bank.

Ten tweede: accounts met emotionele waarde. Denk aan Google Foto's, iCloud, je e-mailarchief en socialmedia-profielen met jaren aan herinneringen. Voor veel nabestaanden zijn de foto's en berichten van een overledene onbetaalbaar.

Ten derde: lopende abonnementen en verplichtingen. Netflix, Spotify, sportschoolabonnementen, datingapps, nieuwssites, softwarelicenties. Die blijven doorlopen tot iemand ze opzegt.

Ten vierde: apparaten en toegang. Je telefoon, laptop, tablet, externe harde schijven en NAS-systemen. Zonder de pincode van je telefoon komen nabestaanden nergens.

Praktische tip: begin vandaag met een eenvoudige lijst. Open je e-mail en zoek op "bevestiging aanmelding" of "welkom bij". Je krijgt een aardig overzicht van waar je allemaal accounts hebt.

Stap 2: kies de juiste opslagmethode voor je wachtwoorden

Hier zit misschien wel het grootste knelpunt. Want een overzicht van je accounts is nutteloos als niemand erbij kan. De Consumentenbond raadt het gebruik van een wachtwoordmanager aan als de meest praktische oplossing: je hoeft dan alleen de gebruikersnaam en het hoofdwachtwoord over te dragen (Consumentenbond, december 2025). Dat is niet alleen handig voor je nalatenschap, maar ook voor je dagelijkse digitale veiligheid.

Er zijn meerdere manieren om je inloggegevens vast te leggen. Een wachtwoordmanager zoals Bitwarden, 1Password of KeePass slaat alles versleuteld op. Je maakt dan afspraken met een vertrouwd persoon over waar het hoofdwachtwoord te vinden is. Een alternatief is een fysieke lijst in een afgesloten envelop bij de notaris of in een kluis thuis.

Sommige grote techbedrijven bieden ook ingebouwde opties. Google heeft een Inactivity Manager waarmee je instelt wat er met je account gebeurt als je langere tijd inactief bent. Apple biedt een Digital Legacy-functie waarmee je contactpersonen aanwijst die na je overlijden toegang krijgen tot je iCloud-gegevens. Facebook en Instagram laten je een legacy contact instellen. Platforms als Spotify, Netflix en Amazon kennen geen dergelijke functie; daar stopt het account zodra de betaling wegvalt.

Praktische tip: stel vandaag nog de Google Inactivity Manager in (te vinden via myaccount.google.com/inactive). Het kost vijf minuten en zorgt ervoor dat je Google-account niet voor altijd onbereikbaar wordt.

Stap 3: leg je wensen vast (en bespreek ze)

Een lijst met accounts en wachtwoorden is de basis, maar het wordt pas echt compleet als je ook je wensen vastlegt. Wil je dat je Facebookprofiel wordt omgezet naar een herdenkingspagina? Of juist verwijderd? Mogen nabestaanden je prive-berichten lezen? Wat moet er gebeuren met die map vol vakantiefoto's op Google Drive?

Steeds meer initiatieven, zoals de campagne "Data na de Dood" van de Alliantie Digitaal Samenleven, wijzen op het belang van dit onderwerp. Op eindstation.nl hebben we een checklist digitale nalatenschap met 12 concrete punten waarmee je stap voor stap je wensen vastlegt, van social media en foto's tot crypto en abonnementen.

Je kunt je digitale wensen op verschillende manieren vastleggen. In een testament bij de notaris is de meest waterdichte optie. Een levenstestament is een ander instrument waarmee je iemand machtigt om bij leven al namens jou te handelen als je dat zelf niet meer kunt. Maar formeel vastleggen is niet per se noodzakelijk voor alles. Het helpt al enorm als je gewoon een document maakt waarin je per account beschrijft wat je wilt.

Het allerbelangrijkste: bespreek het met degene die het straks moet uitvoeren. Wijs een persoon aan als je "digitale gemachtigde" en vertel diegene waar alles te vinden is. Net zoals je iemand vraagt om executeur-testamentair te worden, kun je iemand vragen om je digitale nalatenschap af te handelen.

Praktische tip: plan komend weekend een kwartiertje in om dit te bespreken met je partner, kind of een vertrouwd familielid. Een koffie en een kort gesprek is genoeg om de basis door te nemen.

Stap 4: houd je dossier up-to-date

Een digitaal nalatenschapsdossier is geen eenmalige actie. Accounts veranderen, wachtwoorden worden gewijzigd, abonnementen komen en gaan. Als je twee jaar geleden je dossier maakte en sindsdien van bank bent gewisseld of een cryptoaccount hebt geopend, klopt er al een stuk niet meer.

Plan daarom een jaarlijks "digitaal onderhoud-moment" in. Dat kan heel goed samenvallen met andere jaarlijkse financiele checks, zoals het controleren van je verzekeringen. ASR en DELA bieden online rekentools waarmee je in een paar minuten kunt zien of je uitvaartverzekering nog toereikend is. Op eindstation.nl vind je vergelijkingsinformatie voor ASR en DELA.

Gebruik dat moment ook om na te gaan of de legacy-instellingen bij Google, Apple en Facebook nog kloppen. Is je contactpersoon nog dezelfde? Kleine dingen die groot verschil maken.

Praktische tip: zet een jaarlijkse herinnering in je telefoon op 1 januari of op je verjaardag, met de tekst "digitaal nalatenschapsdossier bijwerken". Zo vergeet je het niet.

De financiele kant: wat nabestaanden moeten weten

Los van de digitale accounts is het goed om de financiele context te begrijpen. Bij een overlijden in 2026 gelden de volgende vrijstellingen voor erfbelasting: partners mogen tot €828.035 belastingvrij erven, kinderen tot €26.230 per persoon. Daarboven geldt voor partners en kinderen een tarief van 10 procent over de eerste €158.669, en 20 procent over het meerdere. Voor overige erfgenamen is de vrijstelling slechts €2.769 en het tarief 30 tot 40 procent (Belastingdienst, 2026).

Uitvaartkosten zijn aftrekbaar van de nalatenschap voor de erfbelasting. Dat maakt een goede administratie extra belangrijk. Als er digitale tegoeden zijn (een beleggingsrekening, bitcoins, PayPal-saldo), tellen die mee in de nalatenschap. Nabestaanden die niet weten dat deze bestaan, geven mogelijk een te laag bedrag op bij de Belastingdienst.

Uit eerder Nibud-onderzoek bleek dat een op de vijf Nederlanders niet in staat zou zijn om vanuit spaargeld een uitvaart te bekostigen. Een uitvaartverzekering kan dat risico opvangen. Op eindstation.nl kun je verschillende uitvaartverzekeringen vergelijken om te zien welke past bij je situatie.

Praktische tip: neem je meest recente polis erbij en controleer het verzekerd bedrag. Staat er €5.000 op, terwijl je wensen eerder richting €9.000 gaan? Dan is het verstandig om te kijken of bijverzekeren een optie is.

Conclusie: begin klein, maar begin vandaag

Een digitaal nalatenschapsdossier klinkt als een groot project, maar het hoeft dat niet te zijn. Begin met een lijst van je belangrijkste accounts. Kies een manier om wachtwoorden veilig op te slaan. Schrijf je wensen op en bespreek het met iemand die je vertrouwt. De rest is bijhouden.

Waar het echt om draait: je nabestaanden staan straks al voor genoeg keuzes en emoties. Elk puzzelstukje dat je nu vast op z'n plek legt, is er eentje minder voor hen. En dat is misschien wel het meest concrete dat je voor ze kunt doen. Wil je breder voorbereiden dan alleen het digitale stuk? Onze checklist om je eigen uitvaart voor te bereiden helpt je in 11 stappen om alles te regelen zodat je nabestaanden niet voor verrassingen komen te staan.

Wil je meteen aan de slag met het vergelijken van uitvaartverzekeringen? Vergelijk de grootste verzekeraars op eindstation.nl voor een helder overzicht van wat ze in 2026 aanbieden.