Natuurbegraafplaatsen per provincie: locaties, kosten en wachtlijsten

Wie een laatste rustplaats in de natuur zoekt, zoekt meestal eerst op de eigen provincie. Daar zit meteen de kern van het probleem: er zijn in heel Nederland een paar tientallen natuurbegraafplaatsen, en op de ledenlijst van de branchevereniging staat er in twee provincies geen enkele. Hoeveel het er precies zijn, hangt af van wie je het vraagt. Hieronder staat per provincie wat er is, wat een natuurgraf kost en wat er over wachtlijsten wel en niet bekend is.

Hoeveel natuurbegraafplaatsen zijn er? Dat hangt af van de definitie

Drie partijen noemen drie verschillende aantallen. De Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen schrijft in haar notitie Natuurlijk begraven van oktober 2025: "Er zijn op dit moment zo'n 30 natuurbegraafplaatsen in Nederland." Branchevereniging BRANA komt op haar cijferpagina met hetzelfde getal, en voegt toe dat daarvan 20 bij BRANA zijn aangesloten. Op de ledenkaart van diezelfde vereniging stonden op 27 oktober 2026 vijfentwintig locaties. Uitvaartverzekeraar DELA noemt op zijn eigen pagina 43 natuurbegraafplaatsen, zonder datum erbij.

De LOB schrijft er zelf over: "Zoals gezegd is er geen eensluidende definitie van een natuurbegraafplaats." De term is niet beschermd, dus iedere beheerder mag hem gebruiken. BRANA stelt wel eigen eisen aan haar leden, en daarom is haar lijst korter dan de telling van DELA. Wat je precies krijgt, verschilt dus per locatie.

Het aantal begravingen groeit wel hard. De LOB noteert een groei van tussen de 10 en 20 procent per jaar. BRANA houdt een reeks bij die daar getallen aan hangt: in 2013 waren er 147 natuurbegravingen bij de aangesloten natuurbegraafplaatsen, in 2024 waren dat er 3.504. Dat is 2,03 procent van alle begravingen en crematies in dat jaar. In 2016 waren het er nog 617.

Per provincie: waar de aangesloten natuurbegraafplaatsen liggen

De ledenkaart van BRANA is de enige lijst die per locatie een provincie noemt. Zo lagen die 25 locaties op 27 oktober 2026 verdeeld:

Bron: ledenkaart van BRANA, opgevraagd op 27 oktober 2026.

Dat Flevoland en Zeeland op nul staan, betekent dat BRANA daar geen leden heeft. Het bewijst niet dat er geen enkele natuurbegraafplaats is, want de term is niet beschermd en niet elke beheerder is lid.

Wat een natuurgraf kost

Natuurbegraven Nederland beheert zeven van deze locaties en publiceert per locatie een bandbreedte voor een natuurgraf voor één persoon. Op de algemene kostenpagina staat het zo: "De prijs van een natuurgraf op de natuurbegraafplaatsen van Natuurbegraven Nederland varieert tussen de 2.000 en 5.800." Per locatie liggen de bovengrenzen uiteen, allemaal opgevraagd op 27 oktober 2026:

Bron: de locatiepagina's van Natuurbegraven Nederland, alle opgevraagd op 27 oktober 2026.

Wat dat bedrag is, blijkt uit het tarievenblad van een van die locaties. Bij Heidepol hangt de prijs af van de ligging, met drie categorieën: veld, rand en bos. Je betaalt eenmalig voor het eeuwigdurend grafrecht, en dat is volgens dat blad "exclusief de kosten voor bijvoorbeeld een kist, mand, wade of baar", die biologisch afbreekbaar moeten zijn. De begraving zelf staat er apart op, voor € 765. Een gedenkteken van onbehandeld hout is bij de begraafkosten inbegrepen. Prijspeil op dat blad: april 2026. Wat een kist of wade kost, komt daar dus nog bovenop.

Twee andere partijen noemen een gemiddelde. Uitvaartverzekeraar Monuta onderzocht in zijn graf- en crematiekostenonderzoek van 19 juni 2024 de tarieven van 1.419 gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen en 116 crematoria. Daar staat letterlijk dat een eenpersoons particulier graf landelijk gemiddeld € 3.708 kost, en "op een natuurbegraafplaats kost dat gemiddeld € 4.992". Monuta is zelf verzekeraar en verzorger, en dit is het enige landelijke onderzoek van deze omvang. DELA noemt op zijn eigen pagina "tussen de € 4.000 en € 5.000", inclusief onderhoud en beheer, maar zonder datum, dus je weet niet van welk prijspeil dat is.

Waarom er geen prijslijst per provincie bestaat

Voor gewone graven bestaan provinciale cijfers wel. In hetzelfde Monuta-onderzoek zijn Zuid-Holland en Noord-Holland de duurste provincies voor een graf, met gemiddeld € 4.665 en € 4.634. Voor een crematie betaal je juist in het oosten en noorden het meest, met Overijssel bovenaan op gemiddeld € 1.880. Hoe sterk gemeenten onderling verschillen, staat in ons artikel over begrafeniskosten per gemeente.

Voor natuurgraven bestaat die provinciale meting niet. Dat heeft een praktische reden: het verschil binnen één locatie is groter dan tussen twee provincies. Bij Heidepol scheelt de ligging honderden euro's, terwijl de bovengrenzen van zes locaties in vier provincies tussen € 5.100 en € 5.800 liggen (Natuurbegraven Nederland, opgevraagd 27 oktober 2026). De provincie zegt dus weinig over de prijs; de gekozen plek veel meer. Hoe dat zich verhoudt tot de keuze tussen een eigen of een gezamenlijk graf, staat in ons artikel over particulier of algemeen graf.

Eeuwige grafrust, en wat daar juridisch van klopt

Bijna elke natuurbegraafplaats werkt met eeuwigdurende grafrust. Dat is geen wettelijke term. De LOB formuleert het precies: "Onder de noemer 'eeuwigdurende grafrust' is er juridisch gezien meestal sprake van grafuitgifte voor onbepaalde tijd." De wet zelf noemt alleen een ondergrens. Volgens artikel 31 van de Wet op de lijkbezorging mag een graf niet worden geruimd binnen tien jaar nadat er voor het laatst iemand in is begraven, en bij een particulier graf alleen met toestemming van de rechthebbende. Wat er bij een gewoon graf na die termijn kan gebeuren, staat in ons artikel over graf ruimen en je rechten.

Bij natuurbegraven legt de beheerder die belofte contractueel vast. Natuurbegraven Nederland beschrijft wat er gebeurt als een locatie vol raakt: "Als de begraafplaats vol is, blijft het gebied natuurgebied. Er worden geen graven geruimd, en de omgeving wordt in de oorspronkelijke staat behouden." Het beheer gaat dan over naar Natuurmonumenten. Bij leden van BRANA wordt het grafrecht voor onbepaalde tijd volgens de LOB aangevuld met waarborgen om de begraafplaats in stand te houden.

Wachtlijsten: wat er wel en niet over bekend is

Er is geen landelijke meting van wachtlijsten of vrije plekken op natuurbegraafplaatsen. Wat er is, zijn uitspraken per aanbieder. DELA schrijft: "Het aanbod is momenteel groter dan de vraag. Hierdoor is er geen wachtlijst." Natuurbegraven Nederland zegt over Heidepol, een gebied van 25 hectare, dat er nog plekken beschikbaar zijn, "mede doordat er een nieuw aangrenzend natuurgebied is gecreëerd". Beide uitspraken komen van een partij met een eigen belang, en de eerste staat op een pagina zonder datum.

Volgens de LOB is de echte beperking ook niet de wachtlijst, maar de afstand. "Omdat er een beperkt aantal natuurbegraafplaatsen in Nederland zijn, is de fysieke afstand van de woonplek tot een natuurbegraafplaats veelal (te) groot", schrijft de organisatie, waarna mensen toch liever in de eigen omgeving worden begraven. Daarom legt de LOB gemeenten een alternatief voor: natuurlijk begraven op een bestaand grafveld van een reguliere begraafplaats, met extensief beheer en geen asfaltpaden. Inwoners kunnen dan in hun eigen dorp worden begraven. Of dat ergens wordt aangeboden, verschilt per gemeente; de gids over begraven loopt de gewone varianten na.

Praktische tip. Een plek vastleggen bij leven kan op alle zeven locaties van Natuurbegraven Nederland, ook op afstand. Omdat de prijs van de ligging afhangt en niet van de provincie, is het verschil tussen twee plekken op dezelfde begraafplaats vaak groter dan tussen twee begraafplaatsen.

Waarom de ene provincie meer ruimte geeft dan de andere

Een natuurbegraafplaats is juridisch een bijzondere begraafplaats. Die mag volgens de Wet op de lijkbezorging alleen worden aangelegd door een kerkgenootschap, een privaatrechtelijke rechtspersoon of een natuurlijk persoon, en voor het aanleggen of uitbreiden mag alleen grond worden gebruikt die de gemeenteraad daarvoor heeft aangewezen. Daar begint de ongelijke spreiding: zonder aanwijzing door de raad komt er niets.

Daarboven zit het provinciale beleid. In het officiële register van lokale regelgeving noemen op 27 oktober 2026 drie provincies natuurbegraven in hun omgevingsverordening: Gelderland, Groningen en Drenthe. Gelderland is het meest uitgesproken. De Omgevingsverordening Gelderland staat een natuurbegraafplaats in het Gelders natuurnetwerk alleen toe in een aangewezen verkenningsgebied en onder voorwaarden: ten hoogste 500 graven per hectare, alleen menselijke resten en urnen, en alleen begraven in vergankelijke materialen. Daar komt natuurcompensatie bij: per 250 graven per hectare moet één hectare nieuwe natuur worden gerealiseerd, of vijf hectare bestaande natuur worden omgevormd. Voor bosbodems geldt een extra eis, namelijk dat de bodem eerder is geroerd.

Die 500 graven per hectare is een bovengrens en niet de praktijk: BRANA gaat volgens de LOB uit van ongeveer 200 graven per hectare. Een natuurbegraafplaats heeft daardoor veel grond nodig, zeker omdat de graven in beginsel niet worden geruimd.

Tot slot

Er zijn ongeveer 30 natuurbegraafplaatsen in Nederland, ongelijk verdeeld, en in twee provincies staat er geen enkele op de ledenlijst van de branchevereniging. Een natuurgraf kost meer dan een gemiddeld gemeentelijk graf, maar je betaalt eenmalig en er volgt geen verlenging. Het is een van de vormen die onder duurzaam afscheid vallen, naast as verstrooien en resomeren, dat nog niet mag. Vraag bij de locatie van je keuze het actuele tarievenblad op. Dit artikel geeft informatie en geen persoonlijk advies. Wil je zien hoe een natuurgraf zich verhoudt tot de rest van de uitvaartkosten, dan reken je dat na met de kostencalculator.